fbpx

Is Stephen King nog altijd de King of Horror?

KingStephen King

Stephen King wordt door literaire experts omschreven als de meester van de horror. Zijn recente gruwelijke kortverhalen in 'Als het bloedt' bezorgen de lezers koude rillingen. Wij nemen zijn schrijfstijl en de verfilmingen van zijn beste werken onder de loep.  

 

Een papieren bootje dat in de riool verdwijnt

"De verschrikking die nog minstens achtentwintig jaar zou voortduren – zo er al ooit een eind aan kwam – begon voor zover ik weet of kan nagaan, met een bootje van papier dat door een straatgoot vol regenwater dobberde." Zo begint 'It', de tweeëntwintigste roman van Stephen King die gepubliceerd werd in 1986. Deze eerste zin illustreert wat King het beste kan: je meteen onderdompelen in horror en het onbekende. Dit unieke talent heeft hem tot een van de best verkopende schrijvers gemaakt en hem de originele titel King of Horror opgeleverd.

Maar ondanks zijn succes en populariteit heeft Stephen King nog steeds moeite om zijn plaats in literaire kringen te vinden. Ooit werd hij door de New York Times omschreven als 'een grotesk schrijver', en de pers en uitgeverijen hebben zich lang afgevraagd of het wel echte literatuur is. Toch is Stephen King erin geslaagd de meest iconische en beklijvende verhalen te schrijven die het genre ooit heeft voortgebracht. De vraag is dan ook: hoe doet hij het?


Dracula

Zoals veel schrijvers aarzelt Stephen King niet om de auteurs te citeren die hem hebben geïnspireerd, zoals Richard Matheson en zijn 'I am legend' of Bram Stoker met 'Dracula'. Maar de schrijver die de grootste invloed op hem heeft gehad is ongetwijfeld de verschrikkelijke H.P. Lovecraft. Hij creëerde eigenhandig een nieuw subgenre dat bekend staat als kosmische horror, waarin onbekende kosmische entiteiten en wezens verschijnen, vaak in de gedaante van oude mythische monsters.

Maatschappelijke, politieke en psychologische angsten

Maar Lovecraft's monsters waren nooit echte monsters. Het waren eerder metaforen die Lovecraft's diepe angst symboliseerden voor de snelle technologische en wetenschappelijke vooruitgang van het begin van de 20e eeuw. De onmacht die hij voelde ten aanzien van de veranderingen om hem heen werd weerspiegeld in de wanhopige strijd van mensen tegen krachten die buiten hun macht lagen. Lovecraft geloofde dat het onvermogen van mensen om de diepere werkelijkheid te begrijpen genoeg zou zijn om iemand gek te maken.

In veel opzichten is dit dezelfde soort horror die King gebruikt. Of het nu gaat om vampiers, een spookhotel of een dolle hond, ze vertegenwoordigen allemaal onze angst voor iets anders. Meer bepaald de maatschappelijke angsten van het Amerikaanse volk. In 'Danse Macabre' richt Stephen King zich op twee verschillende soorten horror.

De eerste angst speelt in op individuele fobieën, zoals de angst voor spinnen of spoken, waarop veel horrorfilms zijn gebaseerd. Maar deze verschrikkingen hebben ook een duidelijke beperking, aangezien zij gericht zijn op een zeer specifieke groep mensen met die specifieke fobie.

Daarom spelen de succesvolle horrorverhalen in op politieke, maatschappelijke en psychologische thema's die door een groot aantal mensen worden ervaren. Bij Stephen King en Lovecraft worden deze thema's voorgesteld door paranormale en bovennatuurlijke krachten.

De wanorde

Zijn eerste roman, Carrie, op het eerste zicht een boek over een meisje met telekinetische krachten, is eigenlijk een verhaal over de onderdrukking van de vrouwelijke seksualiteit in de jaren zestig, gepubliceerd slechts zes jaar na het beroemde Miss America protest in 1968. En in De Shining, een boek over een familie die terecht komt in een spookhotel, zet King de patriarchale structuur in de verf die diep verankerd is in de Amerikaanse cultuur. Het boek werd verfilmd door Stanley Kubrick met een meesterlijke Jack Nicholson in de hoofdrol.

Soms is het persoonlijker. Twee van zijn beroemdste werken, Misery   en Cujo, gaan over verslaving en het gebrek aan zelfbeheersing dat daarmee gepaard gaat. Stephen King schreef deze boeken toen hij zelf worstelde met een drugs- en alcoholprobleem.

Wat de horror nog realistischer maakt, is dat het gaat over de Amerikaanse angst. Zaken die een bedreiging vormen voor de fundamenten van de maatschappij waarin we leven. Dit is de realiteit die Stephen King beangstigt. Zoals hij ooit zei, het zijn niet de fysieke of mentale afwijkingen die ons echt angst aanjagen, maar de wanorde die ze vertegenwoordigen in onze werkelijkheid.

Werkwijze

Hoe zet Stephen King dit nu op papier? Hij verkiest een interessante situatie als beginpunt boven een ingewikkeld plot. Elk boek is gebaseerd op een reeks scenario's. Wat zou er bijvoorbeeld gebeuren als een oeroud, kosmisch kwaad in de vorm van een clown een klein stadje in Maine terroriseerde? Dan voegt hij er een reeks goede personages aan toe. Vervolgens probeert hij hen niet noodzakelijk te helpen. Net als Salem observeert hij de gebeurtenissen. En dan volgt het onverwachte en gruwelijke.

Alfred Hitchcock, een andere meester van suspense, zei ooit dat suspense 'het krachtigste middel is om de aandacht van de kijker vast te houden'. Stephen King blinkt hierin uit, hij trekt je aandacht en houdt die vast op iets gruwelijks, zodat je er niet kan aan ontsnappen. Hij doet dit door drie van de meest elementaire literaire technieken toe te passen. 

De eerste is het voorteken. Zijn boeken en verfilmingen zijn doorspekt met aanwijzingen die een voorbode zijn van wat komen gaat. In tegenstelling tot de meeste horrorromans en -films is het niet de onzekerheid over het gevaar die je op het puntje van je stoel houdt, maar het precieze moment waarop dat gevaar zich uiteindelijk zal voordoen.

Dan volgt de herhaling: King bouwt de spanning op door door de lezer er constant aan te herinneren dat het gevaar op de loer ligt. En vaak duurt het een tijdje voor het gevaar zich daadwerkelijk openbaart. 

En dan, eindelijk, de ontlading. Waarin de spanning die we hebben opgebouwd zijn hoogtepunt bereikt en we eindelijk geconfronteerd worden met het gevaar waarop we hebben gewacht.

De analyse van de werken van Stephen King is een uitgelezen kans om te begrijpen wat ons uiteindelijk echt bang maakt. Zijn werken zijn perfecte voorbeelden die ons tonen dat het voorwerp van onze angst wel degelijk bestaat in onze eigen werkelijkheid. Soms zijn het niet de monsters of de spoken die ons bang maken, maar de verschrikkingen van het dagelijkse leven die overal op de loer liggen, wachtend om toe te slaan. Het is deze horror die Stephen King kent en misschien wel beter dan wie dan ook begrijpt. Als dat nog niet volstaat om hem de meester van de horror te maken, dan wordt het moeilijk iemand anders te vinden die deze titel meer verdient.

 

Later

Later

Deze maand is zijn boek 'Later' verschenen. Een roman die wordt omschreven als angstaanjagend, teder en hartverscheurend. Opnieuw schotelt Stephen King ons een angstaanjagend en ontroerend verhaal voor dat onze visie op goed en kwaad op zijn kop zet. Met passages die doen denken aan 'It', is 'Later' een krachtige, beklijvende en onvergetelijke zoektocht naar wat nodig is om op te komen tegen het kwaad en al zijn gezichten.

By accepting you will be accessing a service provided by a third-party external to https://blog.fnac.be/